Türkiye'de üretim iştirakini bir çeyrekte faaliyete geçirmek

Evrak değil, sıralama belirleyicidir

Türkiye’de şirket kurmak yavaş bir süreç değildir. Ana sözleşme notere onaylatıldıktan ve MERSİS kaydı tamamlandıktan sonra bir limited şirket Ticaret Sicili’nde günler içinde tescil edilebilir. Bir çeyreği alan, kuruluşun çevresinde olup bitenler ve bunların hangi sırayla yapıldığıdır.

Sıralamayı üç kısıt belirler:

• Çalışma izni personel sayısına bağlıdır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, aynı işyerinde çalışan her yabancı personel için genel olarak beş Türk çalışan arar. Yabancı fabrika müdürünün başvurusu yerel işe alımdan önce yapılırsa, yalnızca zamanla giderilebilecek bir kriterden reddedilir.
• Teşvik belgesi ileriye dönüktür. Yatırım teşvik belgeleri, belge düzenlendikten sonra yapılan harcamaları kapsar. Önce sipariş edilip sonra kayda alınan makine, gümrük vergisi ve KDV istisnalarının tamamen dışında kalabilir.
• SGK tescili süre değil, tarih meselesidir. İşyeri bildirgesi, ilk çalışanın işe başladığı güne kadar verilmelidir. Öne çekilerek pay alınamaz; kaçırılması ise henüz fatura kesmemiş bir şirkete idari para cezası getirir.

İş akışları nerede örtüşür

1–4. haftalar — Kuruluş. Ana sözleşme, şablondan değil fiili ortaklık ve temsil yapısı üzerinden hazırlanır; noter onayı alınır, gerekli hallerde sermaye bloke edilir ve Rekabet Kurumu payı ödenir. Ardından Ticaret Sicili tescili, oda kaydı, vergi dairesi açılışı ve imza sirküleri gelir. Yabancı ortakların bunlardan önce Türkiye’de vergi kimlik numarası alması gerekir.

2–8. haftalar — Teşvikler, paralel olarak. Bölgesel uygunluk ile sektör birlikte değerlendirilir: aynı yatırım, farklı bölgelerde farklı kurumlar vergisi indirimi ve sigorta primi desteği doğurur. Bu değerlendirme yer seçimi kesinleşmeden yapılır, çünkü parasal etkisi en yüksek değişken yer seçimidir.

4–10. haftalar — İnsan kaynağı. Önce yerel işe alım yürütülür. SGK işyeri tescili yapılır, iş sözleşmeleri merkezin şablonundan çevrilerek değil Türk iş hukukuna göre düzenlenir, bordro doğru asgari ücret ve prim oranlarıyla kurgulanır. Oran sağlanabilir hale geldiğinde yabancı personel çalışma izni başvuruları yapılır.

8–12. haftalar — İşletme. İlk bordro, ilk Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi, ilk KDV beyannamesi; e-Fatura ve e-Defter ise ilk faturadan sonra değil önce devreye alınır.

En sık yapılan hatalar

Geç aşamada bize gelen projelerde en çok karşılaştığımız iki hata, makine geldikten sonra teşvik belgesine başvurulmuş olması ve önce yabancı yöneticinin işe alınması nedeniyle çalışma izninin reddedilmesidir. Hiçbiri daha hızlı çalışarak telafi edilemez; ikisi de sıralamanın en başta belirlenmesiyle önlenir.