Bordro, İK ve sosyal güvenlik: ilk çalıştırmada doğru kurmak

Türkiye’de istihdamla ilgili pahalı hatalar işten çıkarmada değil, işe alımda yapılır: sözleşmede, statüde ve bordronun ilk kurulumunda.

Çevrilmiş sözleşme, Türk sözleşmesi değildir

4857 sayılı İş Kanunu çalışanı koruyucudur ve kendisine aykırı sözleşme hükümlerini değiştirmez, geçersiz kılar. Merkez ofisin kendi ülkesinde sorunsuz işleyen maddeler burada düzenli olarak geçersiz kalır:

Serbestçe fesih diye bir kurum yoktur. Fesih geçerli sebep gerektirir; belirli büyüklüğün üzerindeki işyerlerinde çalışan işe iade davası açabilir.
Deneme süresi vardır, ancak süresi sınırlıdır ve yasal hakları askıya almaz.
Rekabet yasağı süre, coğrafya ve konu bakımından sınırlar içinde geçerlidir; mahkemeler dar yorumlar.
Düzenli ödenen prim, sözleşmede nasıl adlandırılırsa adlandırılsın işyeri uygulaması hâline gelir.

Kıdem tazminatı ilk yıldan itibaren bir yükümlülüktür

Kıdem tazminatı her hizmet yılı için yaklaşık 30 günlük ücret üzerinden, yılda iki kez güncellenen tavana tabi olarak tahakkuk eder. Çıkışta ortaya çıkan bir maliyet değil, ilk yıldan itibaren mevcut bir borçtur. Karşılığı ayrılmadığında, ayrılma dalgası yaşandığı anda nakit akışını vurur.

Bordroyu ilk çalıştırmada doğru kurmak

Sosyal güvenliğe hem işveren hem çalışan prim öder; işveren ayrıca işsizlik sigortası payını taşır. İşveren payındaki beş puanlık indirim, şirketin beyan ve ödemeleri güncel olduğu sürece uygulanır — yani bu avantaj uygunsuzluk nedeniyle değil, gecikme nedeniyle kaybedilir.

Bunun ilk bordroda doğru kurgulanması göründüğünden önemlidir. Hatalar yayılır: yanlış bir prim matrahı kıdem hesabına, yıllık izin tahakkukuna ve teşvik pozisyonuna akar. Bir yıllık birikimi çözmek, baştan doğru kurmaktan belirgin biçimde pahalıya mal olur.

Takvim

SGK işyeri tescili: ilk çalışanın işe başladığı güne kadar.
Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi: aylık.
Yıllık izin: kıdeme göre 14, 20 veya 26 iş günü.
İhbar süreleri: kıdeme göre iki ilâ sekiz hafta.

Dışarıdan hizmet almak

Bordroyu dışarıdan yürütmek yalnızca hesaplama işini devretmek değildir. Asıl değer, mevzuat değiştiğinde bunu takip eden ve uygulayan bir tarafın olmasıdır. Asgari ücret her yıl, kıdem tavanı yılda iki kez güncellenir; teşvik koşulları değişir. Bu takibi kimin yaptığı, sözleşmede açık olmalıdır.